Limba și literatura găgăuză, clasa a VIII-a

Ediția 2019 (în vigoare). 102 ore pe an. 5 unități de învățare.

Document: Curriculum național. Gagauz dili hem literatura. Clasele V-IX. Curriculum disciplinar. Ghid de implementare (Chişinău, 2020). Aprobare: Consiliul Național pentru Curriculum, proces-verbal nr. 22 din 05.07.2019; Ordinul Ministerului Educației, Culturii și Cercetării nr. 906 din 17.07.2019.

Fiecare element are un identificator stabil (cod), starea verificării și pagina din PDF. Elementele „de verificat” pot conține erori de extragere; nota spune ce e nesigur.

Competențele specifice

Setul care se aplică acestei clase (clasele V–IX).

Finalitățile clasei

Repartizarea orelor

UnitateaOre
Sözleşmäk kulturası. Dil – insanın sözleşmesindä temel aracı. Dialog3
Söz teoriyası. Fikirlemä sözlerin payları6
Serbest lafbirleşmeleri. İzafetlär. İzafet konstrukţiyalarının strukturası. Bölünmäz lafbirleşmeleri8
Folklor. Legenda6
Artistik stili. Lirika yaratması. Rifma. Ritm8
Sintaksis. Sadä cümlä. Annatma, soruş hem izin сümlelär. Duygulu hem duygusuz. Geniş hem dar cümlelär6
Bilim stili. Anotaţiya. Referat8
Sintaksis. Cümlenin baş payları: subyekt hem predikat. Gagauz dilindä predikatın tipologiyası: a) işliktän b) adlardan c) var, yok tip predikatı. Adlardan predikatların afiksleri8
Kiyat – kultura obyekti. Virtual/elektron bibliotekası. Audiokiyatlar5
Sintaksis. Cümlenin ikincili payları. Tamamnık. Bellilik. Eklembellilik. Hallıklar. Er hem zaman hallıkları. Nicelik hallıkları. Nekadarlık hallıkları. Sebep hallıkları. Neet hallıkları8
Giperbola nicä artistik kolaylıı3
Sintaksis. Bir hem iki başpaylı cümlelär. Bir başpaylı cümlelerin soyları. Bir başpaylı cümlelär: üzsüz cümlelär, belli üzlü cümlelär, bellisiz üzlü cümlelär, bütünneştirici üzlü cümlelär. Sadä cümlelerin sintaksis analizi. === PAGINA 12 ===7
Funkţional yazısı. Anotaţiya. Konspekt4
Refleksiv yazısı. Kiyat (mektup) – danışmak4
Uydurulma yazısı. Dialog. Yazdırma (interyer, obyekt)4
Metaliterar yazısı. Bir lirika tekstinä komentariya yapmak4
Üüredicinin bakışına görä saatların kullanması10

Unitățile de învățare

1. Speţifika kompetenţiyası 1

2019/limba-gagauza/viii/ui/n01 · extras automat · PDF p. 36

Unități de competență

  • 1.1 Söz kulturasını kullanarak, dialog, monolog kurmaa, proekt korumasında pay almaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/1.1 · extras automat · CS 1 · PDF p. 36
  • 1.2 Teksttä oluşların hronologiya sıralıına görä annatmaa, kendi bakışını personajların yaptıklarına, türlü olaylara göstermää, kendi poziţiyasını argumentlemää, inandırmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/1.2 · extras automat · CS 1 · PDF p. 36
  • 1.3 Serbest/bölünmäz lafbirleşmelerini hem sadä cümlenin soylarını açıklamaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/1.3 · extras automat · CS 1 · PDF p. 36
  • 1.4 Lirika yaratmanın analizindä artistik kolalıklarınnan kullanmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/1.4 · extras automat · CS 1 · PDF p. 36
  • 1.5 Fikirlemä tekstin payların strukturasını açıklamaa, informaţiyayı işlettirmää 2019/limba-gagauza/viii/uc/1.5 · extras automat · CS 1 · PDF p. 36
  • 1.6 Literatura yaratmalarının janralarını identifikaţiyalamaa (tanımaa, bellietmää), iteratura terminnerini aklında tutmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/1.6 · extras automat · CS 1 · PDF p. 36

Unități de conținut

  • Teksttä oluşların hronologiya sıralıı 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n01 · extras automat · PDF p. 36
  • Artistik kolaylıkları (alegoriya, metafora, giperbola, epitet, yaraştırmak, tekrarlamak, antiteza) 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n02 · extras automat · PDF p. 36
  • Lirika yaratmanın strukturasının elementleri: ritmika (urguların sıralanması); rifma (sıraların sonunda ses ya kısım uydurulması) 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n03 · extras automat · PDF p. 36
  • Nonliterar (başka tekst tipleri) tekstleri (mektub-danışmak) 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n04 · extras automat · PDF p. 36
  • Proekt: Kiyat nicä kultura obyekti 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n05 · extras automat · PDF p. 36

Termeni și noțiuni

  • serbest/bölünmäz lafbirleşmesi
  • lirika yaratma struktura komponentleri
  • tezis, argument, çıkış
  • ritma, intonaţiya, sesin tembrası
  • literatura kolaylıkları: alegoriya, metafora, giperbola, epitet, yaraştırmak, tekrarlamak, antiteza)
  • diskusiya, debatı, proekt
  • sadä cümlä

Activități de învățare

  • tekstlerin içindekiliini ana dilindä hronologiya sıralıına, yakın tekstä yada kısadan annatsınnar
  • serbest/bölünmäz lafbirleşmeleri, türlü sadä cümlelerin soylarını sözündä kullansınnar
  • serbest/bölünmäz lafbirleşmeleri, sadä cümlelerdä baş payları hem ikincili payları bulup-açıklasınnar
  • nonverbal elementlerini (ritmayı, intonaţiyayı hem sesin tembrası) adekvat kullansınnar
  • söz temasına görä dialog, monolog kursunnar
  • nonliterar (başka tekst tipleri) tekstlerin stillerini tanısınnar
  • lirika yaratmalarına analiz yaparkan, yaratmanın strukturasının elementlerini açıklasın, artistik kullansınnar
  • dartışmalarda kendi fikirini serbest açıklasınnar
  • fikirlemä tekstin payların strukturasını koruyarak, tekst düzsünnär

Produse

  • serbest/bölünmäz lafbirleşmeleri, türlü sadä cümlelerin soyları
  • dialog, monolog (fikirlemä tekst)
  • intervyu
  • rollü oyunnar
  • aazdan prezentaţiyaların koruması (5 min aazdan sözä veriler)
  • aazdan dokladlar

2. Speţifika kompetenţiyası 2

2019/limba-gagauza/viii/ui/n02 · extras automat · PDF p. 37

Unități de competență

  • 2.1 Tekstleri dooru, annamaklı, çabuk, duygulu hem demekli okumaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/2.1 · extras automat · CS 2 · PDF p. 37
  • 2.2 Literatura tekstlerindä logika semantika fragmentlerä bölüp, fragmentlerin aralarında baalantıyı göstermää 2019/limba-gagauza/viii/uc/2.2 · extras automat · CS 2 · PDF p. 37
  • 2.3 Okumakta tekstlerdä serbest/bölünmäz lafbirleşmeleri, sadä cümlelerin soylarını bulmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/2.3 · extras automat · CS 2 · PDF p. 37
  • 2.4 Plana görä tekstleri okumaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/2.4 · extras automat · CS 2 · PDF p. 37
  • 2.5 Literar hem nonliterar tekstlerdä türlü okumak strategiyaları kullanmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/2.5 · extras automat · CS 2 · PDF p. 37
  • 2.6 Kendibaşına okumayı ilerletmää, ana dilini ilerletmäk için türlü sözlüklär kullanmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/2.6 · extras automat · CS 2 · PDF p. 37

Unități de conținut

  • Literar hem nonliterar tekstlerdä türlü okumak strategiyaları 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n06 · extras automat · PDF p. 37
  • Lirika yaratmasında logika urgusu 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n07 · extras automat · PDF p. 37
  • Virtual/elektron bibliotekası, onun soyları 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n08 · extras automat · PDF p. 37
  • Kendibaşına okumak 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n09 · extras automat · PDF p. 37
  • Baalantılı söz hem onun uurları: derin maanalı, kompoziţiya uygunnuu 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n10 · extras automat · PDF p. 37
  • Dooru, annamaklı, çabuk, duygulu hem demekli okumak 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n11 · extras automat · PDF p. 37
  • Lieratura tekstlerin logika-semantika fragmenti 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n12 · extras automat · PDF p. 37

Termeni și noțiuni

  • logika-semantika fragmentleri
  • annamaklı, çabuk, duygulu hem demekli okumak
  • Virtual/elektron bibliotekası
  • gagauzça terminnär sözlüü
  • lafların maanasını açıklamak sözlüü h.b
  • kompoziţiya uygunnuu
  • anotaţiya

Activități de învățare

  • tekstleri dooru, annamaklı, çabuk, duygulu hem demekli okusunnar
  • lirika yaratmasını demekli okusun, logika urgusunu kullansınnar
  • eni lafların maanasını türlü sözlüklerdä bulsun hem açıklasınnar
  • virtual/elektron bibliotekasının speţifikasınnan tanışsınnar
  • literatura tekstlerindä logika-semantika fragmentlerä bölsün, fragmentlerin aralarında baalantıyı göstersinnär
  • sadä cümlenin baş hem ikincili paylarını bulsunnar
  • okunmuş teksttä serbest/bölünmäz lafbirleşmeleri bulsunnar, çeşitlerini belli etsinnär

Produse

  • tekstleri dooru, annamaklı, çabuk, duygulu hem demekli okumak
  • türlü sözlüklärlän iş
  • kiyatlan iş
  • virtual/elektron bibliotekasınnan tanışmak
  • kendibaşına okumak

3. Speţifika kompetenţiyası 3

2019/limba-gagauza/viii/ui/n03 · extras automat · PDF pp. 37–38

Unități de competență

  • 3.1 Üürenmäk kontrol hem yaradıcılık işlerini: fikirlemä teksti, anotaţiya, mektub-danışmak, dialog, yazdırma (interyer, obyekt), ese, referat, personajın ya literatura kahramanın harakteristikasını hem türlü garamatika sınışaları yazmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/3.1 · extras automat · CS 3 · PDF p. 37
  • 3.2 Yazılı formada lirika tekstinä komentariya yapmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/3.2 · extras automat · CS 3 · PDF p. 37
  • 3.3 Tekstlerdäserbest/bölünmäz lafbirleşmeleri, türlü sadä cümlelerin soylarını kullanıp-yazmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/3.3 · extras automat · CS 3 · PDF p. 38
  • 3.4 Ana dili gramatikasının speţifikasını hem özelliklerini yazmakta hesaba almaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/3.4 · extras automat · CS 3 · PDF p. 38
  • 3.5 Yazmak ustalıını, kırnaklıını ilerletmää 2019/limba-gagauza/viii/uc/3.5 · extras automat · CS 3 · PDF p. 38

Unități de conținut

  • Yazmak ustalıı 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n13 · extras automat · PDF p. 37
  • Kontrol hem yaradıcılık işleri 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n14 · extras automat · PDF p. 37
  • Lirika yaratmasının yazılı analizi 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n15 · extras automat · PDF p. 37
  • Tekstlerdä serbest/bölünmäz. lafbirleşmelerin, sadä cümlelerin soyların kullanılması-yazılması 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n16 · extras automat · PDF p. 37
  • Ana dilinin orfografiya prinţipleri 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n17 · extras automat · PDF p. 37

Termeni și noțiuni

  • serbest/bölünmäz lafbirleşmelerin analizi
  • sadä cümlenin sintaksis analizi
  • orfografiya prinţipleri
  • var, yok tip predikatı
  • bir başpaylı cümlelerin soyları
  • belli üzlü cümlelär
  • bellisiz üzlü cümlelär
  • üzsüz cümlelär
  • bütünneştirici üzlü cümlelär
  • işliktän hem adlardan predikat
  • hallıkların çeşitlreri: er hem zaman hallıkları, nıcelik, nekadarlık, sebep, neet hallıkları)

Activități de învățare

  • verili algoritmaya türlü tekstlär yazsınnar
  • söz situaţiyasına görä dialog, monolog düzsünnär
  • tekstlerdän serbest/bölünmäz lafbirleşmeleri, sadä cümlenin paylarına (subyekt, predikat, bellilik, tamamnık, hallık) sintaksis analizini gerçekleştirsinnär
  • dooru yazmak için morfologiya hem sintaksis kurallarını kullansınnar
  • orfografşya, punktuaţiya, semantika kurallarını hesaba alıp, küçeräk annatma, yazdırma (interyer, obyekt) tekstleri, anotaţiya, mektup-danışmak verili temalara görä yazsınnar
  • sadä cümleri kullanarak, yazdırma tekstlerini düzsünnär
  • lafbirleşmelärlän sadä cümlelär düzsünnär
  • baş personajın haraktestilkasını yazsınnar
  • bir lirika tekstinä komentariya yazsınnar
  • tekstlerdä yannışlıkları tanısınnar da doorutsunnar

Produse

  • sumativ testlär
  • formativ testlär
  • individual iş (portfolio)
  • yaratma-yazdırma
  • anotaţiya
  • mektup-danışmak
  • yaradıcılık işi

4. Speţifika kompetenţiyası 4

2019/limba-gagauza/viii/ui/n04 · extras automat · PDF pp. 38–39

Unități de competență

  • 4.1 Literaturanın rolunu cümnäinsan paalılıkların oşturmasında real yaşamakta görmää, annamaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/4.1 · extras automat · CS 4 · PDF p. 38
  • 4.2 Yaratmalarda etika hem kultura paalılıklarını identifikaţiyalamaa (tanımaa, bellietmää) 2019/limba-gagauza/viii/uc/4.2 · extras automat · CS 4 · PDF p. 38
  • 4.3 Başka kaynakların yardımınnan (yardımcı literaturaylan, yayınnarlan/publiţistika işlärlän, televideniyaylan, internet resurslarlan) informaţiyayı literaturada yada konkret yaratmayı bulmaa hem kullanmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/4.3 · extras automat · CS 4 · PDF p. 38
  • 4.4 Gramatika normalarına görä dooru yazmaya sınaşmaa hem yaşamakta kullanmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/4.4 · extras automat · CS 4 · PDF p. 39
  • 4.5 Dialogta aktiv pay almaa, Gagauz dilindä lafetmää istediini göstermää, söz kulturasını kullanmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/4.5 · extras automat · CS 4 · PDF p. 39

Unități de conținut

  • Literaturanın rolu cümnäinsan paalılıkların oşturmasında 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n18 · extras automat · PDF p. 38
  • Etika hem kultura paalılıkları 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n19 · extras automat · PDF p. 38
  • Yardımcı kaynaklar: yayınnar/publiţistika işleri, televideniya, internet resursları 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n20 · extras automat · PDF p. 38

Termeni și noțiuni

  • yayınnar/publiţistika işleri
  • internet resursları
  • cümnäinsan paalılıkları
  • grupalarda hem individual proektlär

Activități de învățare

  • eni terminnneri sözündä, yaşamaklan baalayıp, kullansınnar
  • kullanarak dilin artistik kolalıklarını 1-1,5 tefter kadar tekst düzsünnär
  • radio hem televideniya kolverimnerin seslemesi, onnara kendi anotaţiyasını yazsınnar
  • analiz yapmak becermeklerini yaşamakta uygun kullansınnar
  • tekst „Nicä bän üürendim gagauz dilini” yazsınnar
  • grupalarda hem individual proekti „Ana dilin gelecää bizim elimizdä” hazırlasınnar
  • kendibaşına okumayı ilerletsinnär

Produse

  • verili parametralara görä tekstlär
  • grupalarda iş hem individual proektlär „Ana dilin gelecää bizim elimizdä” h.b.
  • ese
  • rollerä görä oyunnar

5. Speţifika kompetenţiyası 5

2019/limba-gagauza/viii/ui/n05 · extras automat · PDF p. 39

Unități de competență

  • 5.1 Okunmuş hem annadılmış millet kontekstin içindekiliini annayıp-kabletmää 2019/limba-gagauza/viii/uc/5.1 · extras automat · CS 5 · PDF p. 39
  • 5.2 Artistik, bilim stillerin janralarını seçmää/ayırmaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/5.2 · extras automat · CS 5 · PDF p. 39
  • 5.3 İnsannık paalılıkların hem dünnä bakışlarının kategoriyalarını (iilik, dooruluk, insannık, hesaplık, gözellik) annamaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/5.3 · extras automat · CS 5 · PDF p. 39
  • 5.4 Türlü sözleşmäk komunikaţiyasında pay alannara kıymetlik hem tolerantlık göstermää 2019/limba-gagauza/viii/uc/5.4 · extras automat · CS 5 · PDF p. 39
  • 5.5 Söz zenginniin ilerletmesindä audiokiyatların faydalıını duymaa 2019/limba-gagauza/viii/uc/5.5 · extras automat · CS 5 · PDF p. 39

Unități de conținut

  • Söz etiketi 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n21 · extras automat · PDF p. 39
  • Sözleşmäk kuralları 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n22 · extras automat · PDF p. 39
  • Baalantılı söz tipleri, söz stilleri (artistik, bilim) 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n23 · extras automat · PDF p. 39
  • Artistik yaratması hem onun analizi 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n24 · extras automat · PDF p. 39
  • Fikirlemä sözün payları: tezis, argumentlär, çıkış 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n25 · extras automat · PDF p. 39
  • Lirika yaratmasının özellikleri 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n26 · extras automat · PDF p. 39
  • Dialoglar sözleşmäk situaţiayalarında 2019/limba-gagauza/viii/ucont/n27 · extras automat · PDF p. 39

Termeni și noțiuni

  • artistik, bilim stillerin janraları
  • lirika yaratması
  • anotaţiya
  • rifma, ritm
  • mektub-danışmak
  • giperbola
  • audiokiyatlar

Activități de învățare

  • nonverbal elementlerini adekvat kullansınnar
  • okunmuş hem annadılmış millet kontekstin baş ideyasını, temasını, strukturasını, özelliini açıklasınnar
  • artistik hem bilim stillerin janraların farklıını duysunnar
  • diskusiyada, dialoglarda pay alsınnar, seslesinnär
  • söz temalara görä dialaoglarad a pay alsınnar
  • audio yaratmasını seslesinnär, söz zengiiniini ilerletsinnär

Produse

  • yazdırma, informaţiyalı tekstlär
  • dialog
  • söz temalara sözleşmäk situaţiyaları
  • radio, televideniyayı seslemäk
  • diskusiya