Limba și literatura găgăuză, clasa a X-a

Ediția 2019 (în vigoare). 5 unități de învățare.

Document: Curriculum național. Gagauz dili hem literatura. Clasele X-XII. Curriculum disciplinar. Ghid de implementare (Chişinău, 2020). Aprobare: Consiliul Național pentru Curriculum, proces-verbal nr. 22 din 05.07.2019; Ordinul Ministerului Educației, Culturii și Cercetării nr. 906 din 17.07.2019.

Fiecare element are un identificator stabil (cod), starea verificării și pagina din PDF. Elementele „de verificat” pot conține erori de extragere; nota spune ce e nesigur.

Competențele specifice

Setul care se aplică acestei clase (clasele X–XII).

Finalitățile clasei

Repartizarea orelor

UnitateaOre
Sözleşmäk kulturası. Leksika kaynakları. Dooru sözleşmäk özellikleri (komunikativ kompetenţiyanın normaları). Sözlüklerin tipleri. Sözlüklerin kullanması. Elektron hem internet sözlükleri
Önemni soţial dokumentlerin kurması. SV-i. Bildirim. Ofiţial yazışmak. Yazmaa/doorutmaa kendi tekstini. Tekstin doorutmasında türlü kolaylıklar
Stilistika. Gagauz dili hem onun funkţional stilleri (bilgilerin aktual etmesi). Artistik stilindä dilin özellikleri (bütündän bakış). Laf zenginniin stilistika kaynakları
Fonetika. Vokal hem konson garmoniyası. Laflarda fonetika analizi. Vokal hem konson donmesi. V, H, Y (lafın çeketmesindä) konsonnarın dooru yazılması
Söz teoriyası. Tekst hem onun nişannari. Tekstin kurulmasi. Tekstin kurulmasinda dil kolayliklari. Cümlelerin arasinda maana hem gramatika kolayliklari. Tekst çeşitleri (söz tipleri): annatma, yazdirma, fikirlemä
Literatura. Literatura – kulturanın bir payı hem lafın incäzanaatlıı (ustalıı). Literatura nicä bir ilerleyän fenomen. Okuyucu – te o, kim kableder hem interpretaţiya literatura yaratmasına yapêr
Gramatika. Laflar dilin gramatika sistemasında. Gagauz dilinin orfografiya hem orfoepiya kuralları
Folklor. Halk masalı hem artistik masalı (var avtoru): yaratmanın speţifikası, büülü hem fantastikalı elementlär, personajların tipleri, leksikanın zenginnii. Balada. Legenda. Dastan. Mif
Leksikologiya. Lafın leksika maanası Birmaanalı hem cokmaanalı laflar. Lafların öz hem ikincili maanaları. Omonimnar. Sinonimnär. Antonimnär. Eski laflar. Neologizmalar. Profesional lafları. Frazeologiya çevirtmeleri
Literatura janraları. Artistik yaratmaların janraları: epika, lirika, dramatika. Lirika janrası, onun ozellikleri. Poetika tekstin elementleri: tema, motiv, leytmotiv, şiirin strukturası (rifma, ritm, şiirin sıracıı, adetçä sölpet, biyaz şiir). Lirika yaratmasında artistik kolaylıkları (epitet, metafora, tekrarlamak h.b.). === PAGINA 12 ===
Lafkuruluşu. Lafın morfemaları – kök hem afiks. Afikslerin çeşitleri. Afikslerin dooruyazılması. Lafkuruluşu analizi
Literatura janraları. Epika janrası. Bu janranın dominant çizgileri (bilgilerin aktualizaţiyası, bilgilerin derinnetmesi). Yaratmanın ideyası hem tematikası. Yaratmanın problematikası. Süret sisteması. personajlar. Annatma janrası
Sintaksis. Lafbirleşmesi. Lafbirleşmelerin bölümneri. Belliedici lafların maanalarına görä lafbirleşmelerin çeşitleri. Bellilikçi lafbirleşmelerin soyları. İzafetlär. İzafetlerin özellikleri. Lafbirleşmelerindä hem cümledä lafların baalantısı. Lafbirleşmelerinä analiz
Şkola yaratmaların soyları. Yaratma – lirika tekstinä komentariya
Yaratma – personaja harakterisitka
Yaratma-yazdırma
Yaratma – analiz (yaratmanın okumasından sora)
Üüredicinin bakışına görä saatların kullanması

Unitățile de învățare

1. Speţifika kompetenţiyası 1

2019/limba-gagauza/x/ui/n01 · extras automat · PDF p. 15

Unități de competență

  • 1.1 Okunmuş hem annadılmış millet kontekstin içindekiliin özeliini, originallıını annayıp-kabletmää 2019/limba-gagauza/x/uc/1.1 · extras automat · CS 1 · PDF p. 15
  • 1.2 Lääzımnı terminneri kullanıp, literar hem nonliterar tekstlerä interpretaţiya yapmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/1.2 · extras automat · CS 1 · PDF p. 15
  • 1.3 Türlü sözleşmäk komunikaţiyasında kişiliin bütünnüünü, kıymetliini hem tolerantlıını göstermää 2019/limba-gagauza/x/uc/1.3 · extras automat · CS 1 · PDF p. 15
  • 1.4 Söz zenginniin ilerletmesindä sözlüklerin kullanmasının faydalıını duymaa 2019/limba-gagauza/x/uc/1.4 · extras automat · CS 1 · PDF p. 15
  • 1.5 Kendi sözündä epika, lirika janraların terminnerini kullanmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/1.5 · extras automat · CS 1 · PDF p. 15

Unități de conținut

  • Dooru sözleşmäk özellikleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n01 · extras automat · PDF p. 15
  • Epika, lirika janraları hem onnarın özellikleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n02 · extras automat · PDF p. 15
  • Baalantılı söz tipleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n03 · extras automat · PDF p. 15
  • Söz stilleri. Artistik stili 2019/limba-gagauza/x/ucont/n04 · extras automat · PDF p. 15
  • Artistik yaratması hem onun analizi 2019/limba-gagauza/x/ucont/n05 · extras automat · PDF p. 15
  • Şkola yaratmaların soyları 2019/limba-gagauza/x/ucont/n06 · extras automat · PDF p. 15
  • Dialoglar sözleşmäk situaţiayalarında 2019/limba-gagauza/x/ucont/n07 · extras automat · PDF p. 15
  • Elektron hem internet sözlükleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n08 · extras automat · PDF p. 15

Termeni și noțiuni

  • epika, lirika janraları
  • halk masalı
  • lirika yaratması
  • annatma
  • poema
  • interpretaţiya
  • gözletmäk proţesi

Activități de învățare

  • tekstin stilisitka özeliini, originallıını görsünnär, açıklasınnar
  • konkret literatura yaratmasını yazıcı yaratmasının belliedili perioduna ilişiklik göstersinnär
  • nonverbal elementlerini adekvat kullansınnar
  • literar hem nonliterar tekstleri işletsinnär
  • verili kontekstä muzıka avasını uydursunnar
  • okunmuş hem annadılmış tekstlerdä ana dilin artistik strukturasının ayırı elementlerini nışannasınnar
  • literatura yaratmasına incäzanaatın başka soylarınnan (resimciliklän, muzıkaylan) interpretaţiya yapsınnar
  • halk yaratmaların (folklorun), baladaların, dastannarın özelliklerini bilsinnär

Produse

  • gözletmäk proţesi
  • türlü informaţiya kaynaklarınnan iş
  • dialog
  • diskusiya
  • bilerim/isteerim bilmää/üürendim
  • söz temalara görä sözleşmäk situaţiyaları

2. Speţifika kompetenţiyası 2

2019/limba-gagauza/x/ui/n02 · extras automat · PDF p. 16

Unități de competență

  • 2.1 Folklor, lirika, epika yaratmaların özelliklerini, dominant çizgilerini belli etmää, argument getirmää 2019/limba-gagauza/x/uc/2.1 · extras automat · CS 2 · PDF p. 16
  • 2.2 Kendi bakışını personajların yaptıklarına, türlü olaylara gösterip, onnarı biri-birinnän yaraştırp, kendi poziţiyasını argumentlemää, inandırmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/2.2 · extras automat · CS 2 · PDF p. 16
  • 2.3 Seslenmiş tekstlerin içindekiliini sıradan, plana görä, ayırmaklı annatmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/2.3 · extras automat · CS 2 · PDF p. 16
  • 2.4 Yaratmalarda kultura hem etika paalılıklarını tanımaa, yaraştırmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/2.4 · extras automat · CS 2 · PDF p. 16
  • 2.5 Lafedän kişinin informaţiyasından temayı, öz fikiri, informaţiyanın neetini annamaa 2019/limba-gagauza/x/uc/2.5 · extras automat · CS 2 · PDF p. 16
  • 2.6 Dilin stilistikasının, gramatikasının kurallarını hesaba alıp, dialoglarda, sözleşmäk situaţiyalarında, proekt korumasında pay almaa, kendi poziţiyasını argumentlemää, inandırmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/2.6 · extras automat · CS 2 · PDF p. 16

Unități de conținut

  • Literatura tekstlerindä stilistika elementleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n09 · extras automat · PDF p. 16
  • Poetika tekstin elementleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n10 · extras automat · PDF p. 16
  • Dildä zenginnetmäk kolaylıkları 2019/limba-gagauza/x/ucont/n11 · extras automat · PDF p. 16
  • Tekstin kurulmasında dil kolaylıkları 2019/limba-gagauza/x/ucont/n12 · extras automat · PDF p. 16
  • Söz kulturası. Dialog. Monolog 2019/limba-gagauza/x/ucont/n13 · extras automat · PDF p. 16
  • Proekt kurması 2019/limba-gagauza/x/ucont/n14 · extras automat · PDF p. 16
  • Proekt: Literatura – kulturanın bir payı hem lafın incäzanaatlıı (ustalıı) 2019/limba-gagauza/x/ucont/n15 · extras automat · PDF p. 16

Termeni și noțiuni

  • stilistika
  • artistik stilin özellikleri
  • leytmotiv
  • personajların tipleri
  • leksika kolaylıkları
  • morfologiya kolaylıkları
  • sintaksis kolaylıkları
  • informaţiyanın neeti

Activități de învățare

  • lirika, epika yaratmalarına analiz yaparkan, yaratmanın strukturasının elementlerini açıklasın, artistik kolaylıklarını kullansınnar
  • dartışmalarda kendi fikirini serbest açıklasınnar
  • seslenmiş tekstlerin olaylarına harakteristika versinnär
  • kabledilmiş bilgileri kullanıp, literar/nonliterar tekstlerä interpretaţiya yapsınnar
  • yaratmalarda kultura hem etika paalılıklarını tanısın, yaraştırsınnar
  • seslenmiş tekstlerin içindekiliini sıradan, plana görä, ayırmaklı annatsınnar
  • lafedän kişinin informaţiyasından temayı, öz fikiri, informaţiyanın neetini annasın, sözleşmeyä katılsınnar
  • ayırılmış temaya kendi proektini aazdan korusunnar
  • türlü dialoglarda, sözleşmäk situaţiyalarında pay alsın, kendi poziţiyasını argumentlesin, inandırsınnar

Produse

  • grupalarda intervyu
  • grupalarda konsultaţiyalar
  • diskusiya bir belli edili temaya
  • debatı
  • cuvaplı nota
  • rollara görä oyunnar
  • aazdan prezentaţiyaların/proektlerin koruması (7-10 min aazdan sözä veriler)

3. Speţifika kompetenţiyası 3

2019/limba-gagauza/x/ui/n03 · extras automat · PDF pp. 16–17

Unități de competență

  • 3.1 Artistik tekstlerindä türlü okumak strategiyaları kullanıp-ilerletmää 2019/limba-gagauza/x/uc/3.1 · extras automat · CS 3 · PDF p. 16
  • 3.2 Tekstleri dooru, çabuk, duygulu hem demekli okumasını ilerletmää 2019/limba-gagauza/x/uc/3.2 · extras automat · CS 3 · PDF p. 16
  • 3.3 Okumakta tekstin kurulmasında maana hem gramatika kolaylıklarını bulmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/3.3 · extras automat · CS 3 · PDF p. 17
  • 3.4 Sintez hem analiz logika proţeslerin yardımınnan artistik yaratmasının içindekiliini annamaa hem kritika düşünmeklerin yardımınnan açıklamaa 2019/limba-gagauza/x/uc/3.4 · extras automat · CS 3 · PDF p. 17
  • 3.5 Artistik yaratmasına interpretaţiya yaparkan, literatura teoriyasından terminneri kullanmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/3.5 · extras automat · CS 3 · PDF p. 17
  • 3.6 Kendibaşına okumayı ilerletmää 2019/limba-gagauza/x/uc/3.6 · extras automat · CS 3 · PDF p. 17

Unități de conținut

  • Sözleşmäk kulturası 2019/limba-gagauza/x/ucont/n16 · extras automat · PDF p. 16
  • Dilin laf zenginnii 2019/limba-gagauza/x/ucont/n17 · extras automat · PDF p. 16
  • Okumak strategiyaları 2019/limba-gagauza/x/ucont/n18 · extras automat · PDF p. 16
  • Stilistika 2019/limba-gagauza/x/ucont/n19 · extras automat · PDF p. 16
  • Gagauz/ana dili hem onun funkţional stilleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n20 · extras automat · PDF p. 16
  • Tekstin kurulmasında maana hem gramatika kolaylıkları 2019/limba-gagauza/x/ucont/n21 · extras automat · PDF p. 17
  • Sintez hem analiz nicä logika proţesi 2019/limba-gagauza/x/ucont/n22 · extras automat · PDF p. 17
  • Literatura teoriyasından terminnär 2019/limba-gagauza/x/ucont/n23 · extras automat · PDF p. 17
  • Literatura kritikası 2019/limba-gagauza/x/ucont/n24 · extras automat · PDF p. 17
  • Kendibaşına okumak 2019/limba-gagauza/x/ucont/n25 · extras automat · PDF p. 17

Termeni și noțiuni

  • literatura kritikası
  • artistik teksti
  • annamaklı okumak
  • pozitiv, negativ personajlar
  • kultura hem etika paalılıklarını
  • maana hem gramatika kolaylıkları
  • koyulma laflar
  • yarı cümlelär

Activități de învățare

  • personajın harakterisitka vermesindä önemni lafları teksttän göstersinnär, kendi asoţiaţiyalarını versinnär
  • literatura kritikasınnan işlesinnär
  • literatura yaratmasını başka incäzanaat soyunnan yaraştırsınnar
  • başka-başka yaratmalarda personajları yaraştırsınnar, parallel yapsınnar
  • analiz hem sintez artistik yaratmalarına yapsınnar
  • kendibaşına okumayı ilerletsinnär
  • tekstin kurulmasında maana hem gramatika kolaylıklarını bulsunnar

Produse

  • sintez
  • analiz
  • debatılar
  • diskusiya
  • argumentlär hem onnarın dooru sıralıı

4. Speţifika kompetenţiyası 4

2019/limba-gagauza/x/ui/n04 · extras automat · PDF pp. 17–18

Unități de competență

  • 4.1 Aazdan hem yazılı tekstlerdä gagauz dilinin orfografiya kurallarını, literatura dilini, gramatika hem punktuaţiya normalarını korumaa, kullanmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/4.1 · extras automat · CS 4 · PDF p. 17
  • 4.2 Tekstin temel janra nışannarını/özelliklerini koruyarak, temellenip kendi yaşamak/üüretim bilgilerinä, temalara görä türlü yaratmalar, ese, yaradıcılık işleri, proektlär, referatlar düzmää, yazmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/4.2 · extras automat · CS 4 · PDF p. 17
  • 4.3 Taa uygun, taa efektiv yazıları olsun deyni, türlü estetika hem ritorika elementleri kullanmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/4.3 · extras automat · CS 4 · PDF p. 18
  • 4.4 Yazmak ustalıını, kırnaklıını ilerletmää 2019/limba-gagauza/x/uc/4.4 · extras automat · CS 4 · PDF p. 18
  • 4.5 Soţial dokumentlerin strukturasını kullanarak, SV-i, bildirim, ofiţial yazışmak kurmaa, yazmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/4.5 · extras automat · CS 4 · PDF p. 18

Unități de conținut

  • Gagauz dilin orfografiya hem punktuaţiya prinţipleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n26 · extras automat · PDF p. 17
  • Soţial dokumentleri: SV-i, bildirim, ofiţial yazışmak 2019/limba-gagauza/x/ucont/n27 · extras automat · PDF p. 17
  • Argumentli tekst 2019/limba-gagauza/x/ucont/n28 · extras automat · PDF p. 17
  • Fonetika, lafkuruluşu, lafbirlemelerin analizleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n29 · extras automat · PDF p. 17
  • Estetika hem ritorika elementleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n30 · extras automat · PDF p. 17
  • Kompyuter. Microsoft Office Word 2019/limba-gagauza/x/ucont/n31 · extras automat · PDF p. 17
  • Türlü yaratmalar, ese, yaradıcılık işleri, proektlär, referatlar h.b. 2019/limba-gagauza/x/ucont/n32 · extras automat · PDF p. 17

Termeni și noțiuni

  • üüsek moral kalitelär
  • yaratma-sintez
  • yaratma – lirika tekstinä komentariya
  • yaratma – personaja harakteristika
  • yaratma-yazdırma
  • yaratma – analiz (yaratmanın okumasından sora)
  • estetika hem ritorika elementleri
  • annatma, fikirlemä, yazdırma tekstleri
  • SV-i
  • bildirim
  • ofiţial yazışmak

Activități de învățare

  • lingvistika hem literatura analizi yapsınnar
  • verili algoritmaya türlü tekstlär yazsınnar
  • tekstlerdän türlü laflara fonetika, lafkuruluşu, lafbirlemelerin analizlerini gerçekleştirsinnär
  • soţial dokumentlerin strukturasını kullanarak, SV-i, bildirim, ofiţial yazışmak yazsınnar
  • dooru yazmak için dilinin orfografiya kurallarını, literatura dilini, gramatika hem punktuaţiya normalarını kullansınnar
  • türlü yaratmalar, ese, yaradıcılık işleri, proektlär, referatlar kursun, yazsınnar
  • problemalı soruşu (moral-etika problemasına), argumentlär getirip, geniştän açıklasınnar
  • annatma, fikirlemä, yazdırma tekstlär yazsınnar

Produse

  • komentariyalı yazmak
  • sumativ testlär
  • formativ testlär
  • individual iş (portfolio)
  • yaratma-sintez
  • yaratma – lirika tekstinä komentariya
  • yaratma – personaja harakteristika
  • yaratma-yazdırma
  • yaratma – analiz (yaratmanın okumasından sora)
  • soţial dokumentleri: SV-i, bildirim, ofiţial yazışmak

5. Speţifika kompetenţiyası 5

2019/limba-gagauza/x/ui/n05 · extras automat · PDF pp. 18–19

Unități de competență

  • 5.1 Millet filisofiyasınnan hem dininnän baalayarak, yaratmanın içindekiliini vatandaş istoriyasının kontekstindä kabletmää 2019/limba-gagauza/x/uc/5.1 · extras automat · CS 5 · PDF p. 18
  • 5.2 Gagauz dilinin etnik hem kultura özelliklerinä görä yaratmalarından kahramannarın yaptıklarını kantarlamaa 2019/limba-gagauza/x/uc/5.2 · extras automat · CS 5 · PDF p. 18
  • 5.3 Kendi yaratmalarında bütüncümnä problemalarını, konfliktlerini geneldän aynalamaa 2019/limba-gagauza/x/uc/5.3 · extras automat · CS 5 · PDF p. 18
  • 5.4 Gagauz literaturasının bütündünnä proţesindä erini hem rolünü belli etmää 2019/limba-gagauza/x/uc/5.4 · extras automat · CS 5 · PDF p. 18
  • 5.5 Başka kaynakların yardımınnan (yardımcı literaturaylan, yayınnarlan/publiţistika işlärlän, televideniyaylan, internet resurslarlan) informaţiyayı literaturada yada halkın istoriyasından, kulturasından bulmaa hem kullanmaa 2019/limba-gagauza/x/uc/5.5 · extras automat · CS 5 · PDF p. 19

Unități de conținut

  • Millet filisofiyası hem dini vatandaş istoriyasının kontekstindä 2019/limba-gagauza/x/ucont/n33 · extras automat · PDF p. 18
  • Gagauz dilinin etnik hem kultura özellikleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n34 · extras automat · PDF p. 18
  • Cümnä problemaları, konfliktleri 2019/limba-gagauza/x/ucont/n35 · extras automat · PDF p. 18
  • Gagauz literaturasının bütündünnä proţesindä eri hem rolü 2019/limba-gagauza/x/ucont/n36 · extras automat · PDF p. 18
  • Yardımcı kaynaklar: yayınnar/publiţistika işleri, televideniya, internet resursları 2019/limba-gagauza/x/ucont/n37 · extras automat · PDF p. 18

Termeni și noțiuni

  • milli hem genel-insannık çatırık yolları
  • yardımcı literatura
  • genel
  • bütüncümnä problemaları
  • bütündünnä proţesi
  • etnik hem kultura özellikleri
  • yardımcı literatura
  • yayınnar/publiţistika işleri

Activități de învățare

  • kendi yaşamak/üüretim görgüsünü artisitk tekstlerin analizindä kullansınnar
  • ana dilin bilmesini, ona meraklıını göstersinnär
  • kendi yaratmalarında bütüncümnä problemalarını, konfliktlerini geneldän aynalasınnar
  • gagauz dilinin etnik hem kultura özelliklerinä görä kahramanın yaptıını kantarlasınnar
  • halkın istoriyasından kimi olayları bulsunnar, yaratmaylan uydursunnar
  • gagauz literaturasında kimi yaratmaları bütündünnä literaturasından yaratmalarlan paralel yapsınnar
  • dünnä literaturasının proţesindä gagauz literaturasının önemni erini hem rolünü bellietsinnär
  • verili temaya proekt düzsünnär
  • büünkü yaşamaktan pozitiv hem negativ örneklärlän baalantı yapıp, konfliktleri bulsun hem onnara harakteristika versinnär

Produse

  • verili parametralara görä tekstlär
  • grupalarda hem individual proektlär „Benim mülküm gagauz kulturasının ilerlemesindä” h.b.
  • ese
  • rollerä görä oyunnar